Wat zijn layer 2’s en waarom bestaan ze?

Ethereum is gebouwd met veiligheid als hoogste prioriteit. Elke transactie wordt gecontroleerd en vastgelegd door een groot netwerk van computers. Dat maakt Ethereum betrouwbaar en moeilijk te manipuleren, maar het heeft ook een keerzijde. Het netwerk kan maar een beperkt aantal transacties tegelijk verwerken. Naarmate Ethereum populairder werd, liepen transactiekosten op en werd het netwerk minder geschikt voor grootschalig gebruik.

Dit schaalprobleem is de reden dat layer 2’s zijn ontstaan. Layer 2’s zijn geen nieuwe blockchains die losstaan van Ethereum, maar extra lagen die bovenop Ethereum draaien. Ze zijn speciaal ontwikkeld om Ethereum schaalbaar te maken, zonder afbreuk te doen aan de veiligheid van de onderliggende blockchain.

Om dit te begrijpen is het belangrijk om eerst kort stil te staan bij wat een layer 1 is. Ethereum zelf is een layer 1. Op deze basislaag worden transacties definitief vastgelegd en beveiligd. Dat proces is zorgvuldig en daarom relatief traag en kostbaar. Ethereum fungeert als het fundament van het systeem, sterk en betrouwbaar, maar niet ontworpen om enorme hoeveelheden kleine transacties tegelijk te verwerken.

Layer 2 als schaaloplossing voor Ethereum

Een layer 2 verplaatst een groot deel van de activiteit weg van de drukke hoofdlaag. Transacties worden eerst op de layer 2 uitgevoerd, waar dit veel sneller en goedkoper kan. Vervolgens wordt het resultaat van al die transacties samengevat en vastgelegd op Ethereum. Op die manier profiteer je van snelheid en lage kosten, terwijl Ethereum de rol van veilige eindafrekening behoudt.

In de praktijk merk je dit als gebruiker direct. Transacties kosten een fractie van wat ze op Ethereum zelf zouden kosten en worden bijna direct verwerkt. Dit maakt toepassingen mogelijk die anders simpelweg te duur of te langzaam zouden zijn. Denk aan betalingen, financiële apps en andere toepassingen die continu worden gebruikt.

Deze aanpak is een bewuste ontwerpkeuze van Ethereum. In plaats van alles op de basislaag te laten gebeuren, wordt schaalbaarheid opgelost via extra lagen. Bekende voorbeelden van zulke Ethereum layer 2’s zijn Arbitrum, Optimism en Base.

Niet elke blockchain heeft layer 2’s nodig.

Het is belangrijk om te begrijpen dat dit schaalprobleem niet voor alle blockchains geldt. Sommige netwerken zijn vanaf het begin ontworpen om schaalbaar te zijn op hun eigen basislaag. Solana is daar een goed voorbeeld van. In plaats van extra lagen toe te voegen, verwerkt Solana veel transacties direct op de layer 1 zelf, tegen lage kosten en hoge snelheid.

Dat betekent niet dat de ene aanpak per definitie beter is dan de andere. Ethereum kiest voor maximale veiligheid en decentralisatie op de basislaag, met layer 2’s als schaaloplossing. Solana kiest voor een schaalbare layer 1 die snelheid en lage kosten direct integreert in het hoofdnetwerk.